Του Γιώργου Λ. Νικολόπουλου *
Για να μη τρελαθούμε και ξεχάσουμε όσα μάθαμε στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο. Κβαντομηχανική υπάρχει; ΝΑΙ
Η Κβαντομηχανική είναι ένας κλάδος της Φυσικής, που ασχολείται με την συμπεριφορά της ύλης και του φωτός σε ατομική και υποατομική κλίμακα. Ποιος ο σκοπός της; Να περιγράψει και να ερμηνεύσει πως λειτουργεί ο μικρόκοσμος στην πραγματικότητα, και όχι με βάση τι νομίζουμε ή τι θέλουμε εμείς.
Ο “πατέρας” της κβαντικής φυσικής Max Planck, αριστερά, το 1905 διατύπωσε τη θεωρία των κβάντα, για την εξήγηση της εκπομπής του φωτός, που αποτελούσε το αίνιγμα της εποχής. Ανακάλυψε πως η ενέργεια της θερμικής ακτινοβολίας δεν εκπέμπεται συνεχόμενη αλλά κατά δέσμες. Και πήρε το Νόμπελ Φυσικής το 1918. Ο Α. Einstein ονόμασε τις ενεργειακές αυτές δέσμες κβάντα και αναγνώρισε τον κυρίαρχο τους ρόλο μέσα στην φύση.
Βασικές αρχές της κβαντικής θεωρίας;
- Τα άτομα και τα μόρια ανταλλάσσουν ενέργεια μόνο σε συγκεκριμένα «πακέτα» (κβάντα) και όχι σε οποιαδήποτε ποσότητα.
- Η Σταθερά του Πλανκ (h): Η ενέργεια κάθε κβάντου είναι ανάλογη της συχνότητας της ακτινοβολίας (f), με εξίσωση E = hf, όπου h είναι η θεμελιώδης φυσική σταθερά του Πλανκ.
- Η υπόθεση αυτή έλυσε το «υπεριώδες καταστροφικό πρόβλημα» της κλασικής φυσικής, εξηγώντας επιτυχώς πώς ένα απορροφητικό σώμα (μέλαν σώμα) εκπέμπει θερμική ακτινοβολία.
Πάμε στο σήμερα όπου αγύρτες και κομπογιαννίτες, κάνουν λόγο για κβαντική ιατρική.
Το ΜΙΤ έδωσε σαφή απάντηση αν υπάρχει κβαντική ιατρική. Όχι, οι αναφορές είναι σε ενναλακτικές, ολιστικές και ψευδοεπιστημονικές πρακτικές.
Η κβαντική μηχανική έχει εφαρμογές σε ιατρικές εξετάσεις; ΝΑΙ
Η λειτουργία του μαγνητικού τομογράφου (MRI) βασίζεται εξολοκλήρου στις αρχές της κβαντομηχανικής, και συγκεκριμένα στο κβαντικό φαινόμενο του πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR). Ο μαγνητικός τομογράφος δεν χρησιμοποιεί βλαβερή ακτινοβολία (όπως οι ακτίνες Χ), αλλά εκμεταλλεύεται τις κβαντικές ιδιότητες των ατόμων υδρογόνου (πρωτονίων) που αφθονούν στο ανθρώπινο σώμα (μέσω του νερού και του λίπους).
Η σύγχρονη επιστήμη εξετάζει όλο και πιο σοβαρά το τι μπορεί να προσφέρει η κβαντική φυσική στη βιοϊατρική. Όχι όμως με «ενεργειακές εξισορροπήσεις», αλλά με αισθητήρες, υπολογιστικά συστήματα, μοριακές προσομοιώσεις και ελεγχόμενα πειράματα.
Γιατί χαρακτηρίζεται ψευδοεπιστήμη;
Όταν έννοιες όπως η διεμπλοκή, η κβαντική συνοχή ή η κυματοσυνάρτηση μεταφέρονται από τα υποατομικά συστήματα σε ισχυρισμούς ότι μπορούν να εξηγήσουν τη θεραπεία ενός ανθρώπινου οργανισμού, απαιτείται μια πειραματικά αποδεδειγμένη αλυσίδα μηχανισμών. Στις περισσότερες εμπορικές μορφές «quantum healing» αυτή η αλυσίδα απουσιάζει.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2025 στο EPJ Quantum Technology και εξέτασε ειδικά τη χρήση κβαντικής ορολογίας σε ψευδοεπιστημονικούς ισχυρισμούς ανέδειξε ως βασικό πρόβλημα την κατάχρηση τεχνικών όρων και τη σύνδεσή τους με φαινόμενα για τα οποία δεν υπάρχει αντίστοιχη επιστημονική βάση.
Κβαντική ιατρική δεν υπάρχει. Είναι “παπατζιλίκι”.
Υπάρχει όμως η κβαντική βιολογία, οι κβαντικοί αισθητήρες και η κβαντική υπολογιστική, πραγματικά και ταχύτατα αναπτυσσόμενα ερευνητικά πεδία με συγκεκριμένες φυσικές αρχές, μετρήσιμα αποτελέσματα και δημοσιεύσεις σε κορυφαία επιστημονικά περιοδικά.
Η αμερικανική FDA έχει προειδοποιήσει εταιρεία που προωθούσε συσκευή «bioresonance focused ultrasound» με ισχυρισμούς ότι μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για καταστάσεις όπως ο καρκίνος, η νόσος Alzheimer, ο διαβήτης και το εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ανασκόπηση στο Nature Reviews Physics έχει επισημάνει πιθανές εφαρμογές που φτάνουν από την απεικόνιση της εγκεφαλικής δραστηριότητας έως τη μελέτη μεμονωμένων κυττάρων και νευρώνων. Μεταξύ των τεχνολογιών που διερευνώνται βρίσκονται οι optically pumped magnetometers και οι αισθητήρες που βασίζονται σε κέντρα αζώτου-κενού σε διαμάντια, τα λεγόμενα NV centres.
* George L. Nikolopoulos Journalist, email: