Του Διονύση Βραϊμάκη*
Τον έπαιρνε ο μπαμπάς του από το χέρι και τον πήγαινε στη Λεωφόρο να δει τον Λινοξυλάκη, τον Παπουλίδη, τον Σούρπη, τον Βουτσαρά, τον Δομάζο. Και μετά εκείνος έπαιρνε τον γιο του από το χέρι να δει, πάλι στη Λεωφόρο, τον Σαραβάκο, τον Βαζέχα, τον Βάντσικ, τον Δώνη. Το γήπεδο-κρίκος που ενώνει τρεις, τέσσερις, πέντε γενιές, και όχι μόνο Παναθηναϊκών, ολοκληρώνει απόψε τη διαδρομή του, στο παιχνίδι με τον ΠΑΟΚ, και παραδίδεται στην Ιστορία γεμάτο ιστορίες, ποδοσφαιρικές και άλλες.
Η μνήμη δονείται από την περιγραφή του Διακογιάννη για «το γκολ του Καμάρα, το τρίτο γκολ του Αριστείδη του Καμάρα, πώς μπήκε μες στην τρύπα ο μεγάλος ο Καμάρας!» και ακόμα από τους ήχους των πανηγυρισμών για το γκολ του Νικολούδη με τη Σοβιετική Ένωση που έστειλε για πρώτη φορά την Εθνική σε μεγάλη ευρωπαϊκή διοργάνωση: στο Euro του 1980.
Θρίαμβοι, απογοητεύσεις, ακόμα και οδυρμοί (θανάσιμος τραυματισμός του Θοδωρή Ιωάννου σε φιλικό ΠΑΟ-Εθνικού), αγώνες κατς με μασκοφόρους και κλουβιά, μεγάλες συναυλίες –ανάμεσά τους εκείνη με τους Ρόλινγκ Στόουνς, που διακόπηκε από την αστυνομία, λίγες μέρες πριν βγουν στους δρόμους τα άρματα της Χούντας.
■ Είναι το γήπεδο (το «κλουβί») που ένωσε πράσινους και κόκκινους στη μεγάλη «εξέγερση» με την εισβολή των θεατών σε αγώνα Κυπέλλου Παναθηναϊκού-Ολυμπιακού γιατί ήταν (νόμιζαν) σικέ.
■ Το πρώτο γήπεδο στην Ελλάδα που απέκτησε τσιμεντένιες κερκίδες, προβολείς, χλοοτάπητα.
■ Το γήπεδο που έγινε συνώνυμο μιας Λεωφόρου και μια Λεωφόρος μικρότερη από 2-3 χιλιόμετρα που έγινε συνώνυμη του γηπέδου. Είναι ένας δεσμός δεκαετιών που θα διατηρηθεί ως τη στιγμή που θα έρθουν οι μπουλντόζες για το γκρέμισμα του «Απόστολος Νικολαΐδης» και την παράδοσή του στο φυσικό πράσινο, σε μια έτσι και αλλιώς καταπράσινη από συναισθήματα περιοχή.
Ο Διονύσης Βραϊμάκης και το HardDog-sport αποφάσισαν να καταγράψουν το «εικαστικό» κομμάτι της εξωτερικής πλευράς της Λεωφόρου. Και φωτογράφισαν περιμετρικά τα γκράφιτι, τις εικόνες, τα συνθήματα, τις ρεκλάμες. Δείτε στο HardDog-sport (ΕΔΩ) τριάντα φωτογραφίες. Φωτογραφίες με πρόσωπα φωτεινά στην ιστορία του Παναθηναϊκού, με τοιχογραφίες αφοσίωσης από πολλές περιοχές της Ελλάδας, με ιστορικούς χώρους, όπως είναι το Κλειστό, με το εξωτερικό μέρος των δημοσιογραφικών θεωρείων (προτελευταία στη σειρά) ακόμα και με τις διαφημίσεις της Coca Cola και της Τράπεζας Πειραιώς που στη Λεωφόρο δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά μόνο πράσινες. Ανάμεσα στις φωτογραφίες και μία από τη συντήρηση των προβολέων που απόψε σβήνουν οριστικά για αγώνες του Παναθηναϊκού. Με την ελπίδα να ανάψουν πολύ γρήγορα στον Βοτανικό.
Παράλληλα το ACTION 24, μετέδωσε το απόγευμα της Παρασκευής ξενάγηση του Νίκου Υποφάντη στην ιστορική έδρα του Παναθηναϊκού, λίγα 24ώρα πριν κλείσει οριστικά τις πύλες της, στο πλαίσιο της διπλής ανάπλασης στην Αθήνα. Μέσα από αυτή την τηλεοπτική ξενάγηση ξεδιπλώθηκαν μνήμες, γεγονότα που σφράγισαν την ιστορία του γηπέδου-σύμβολο, ενώ πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν μίλησαν για τις μαγικές στιγμές που έζησαν στο χόρτο και το παρκέ της Λεωφόρου. Μια ιστορική αναδρομή για το γήπεδο που φιλοξένησε αγώνες, χαρές, λύπες, νίκες και ήττες για περισσότερο από έναν αιώνα. Το αφιέρωμα διαθέσιμο και στο You tube https://youtu.be/kq7jsIxmoW8
* Κείμενο του Διονύση Βραϊμάκη στο HardDog – Κυριακή 17 Μαΐου 2026. Το αναδημοσιεύω σε ένδειξη σεβασμού προς τον «αιώνιο αντίπαλο». Η πρώτη φορά μάλιστα που είδα την ομάδα μου ήταν στο γήπεδο της Λεωφόρου – σε αγώνα με τη Προγκρέσουλ Βουκουρεστίου, αν θυμάμαι καλά – το 1957, στο πλαίσιο των αγώνων του Κυπέλου εορτών (Χριστουγέννων και Πάσχα) που διοργάνωνε το πάλαι ποτέ ΠΟΚ. Σ’ αυτό το γήπεδο άλλωστε νικήσαμε και «τη Σάντος του Πελέ».