Της Λίτσας Χαραλάμπους*
Φίλη φιλόλογος μού έστειλε το ακόλουθο κείμενο της αρχισυντάκτριας της Συριανής ιστοσελίδας https://www.logotypos.gr, Λίτσας Χαραλάμπους· με εντυπωσίασε και το αναρτώ:
Ρωτάνε συνεχώς, "τι σχέση έχουμε εμείς με τους αρχαίους;" Πέρασαν 3.000 χρόνια το λιγότερο (και 4 μη σου πω) και ακόμα ομιλείται η ίδια γλώσσα χωρίς να το ξέρετε. Δεν συμβαίνει σε καμία άλλη γλώσσα αυτό παγκοσμίως.
Στην καθημερινότητα σου λες :
Ένα χελιδόνι (ή ένας κούκος) δεν φέρνει την άνοιξη = Μία χελιδὼν ἔαρ οὐ ποιεἶ - Ειπώθηκε από τον Αίσωπο και έμεινε ως παροιμία που χρησιμοποιούσαν συχνά ο Αριστοτέλης, ο Στοβαίος και ο Αριστοφάνης. Επικράτησε η εκδοχή με τον κούκο.
Το ένα χέρι νίβει το άλλο = ἁ δὲ χεὶρ τὰν χεῖρα νίζει - στίχος του Πυθαγόρειου φιλόσοφου και ποιητή Επίχαρμου
Ό,τι σπείρεις θα θερίσεις = Εί κακά τις σπείραι κακά κέρδια αμήσειν - Ησίοδος
Κάλλιο να σε ζηλεύουνε παρά να σε λυπούνται = κρέσσον γὰρ οἰκτιρμοῦ φθόνος- Πίνδαρος
Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει = Ἡ γλῶττα ἀνόστεος μὲν ὀστέα θραύει- Σόλων
Έπαθε και έμαθε = τὸν πάθει μάθος- Αισχύλος, Αγαμέμνων
Σηκώθηκαν οι τρίχες μου = τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵσταται - Αισχύλος, Επτά επί Θήβας
Ο άνδρας είναι η κολώνα του σπιτιού = Ανήρ, στέγης στῦλον - Αισχύλος, Αγαμέμνων
Χτύπα ξύλο = Ἅπτεσθαι ξύλου – Αριστοφάνης
Έπεσαν κάτω από τα γέλια = ώστε υπτίους υπό του γέλωτος καταπεσείν - Αθήναιος
Έγιναν θέατρο = Εαυτούς εξεθεατρίουν - Πολύβιος
Μη με συγχύζεις = μή μοι σύγχει - Όμηρος
Τη βάψαμε (τη βάρκα) = Η ναῦς ἔβαψεν - Ευριπίδης, Ορέστης στ. 705-707
βάπτω=βυθίζω στο νερό. Όταν λέγαμε ναῦς ἔβαψεν = το πλοίο βυθίστηκε
Μη με σκοτίζεις. Αποσκότισόν με - είπε ο Διογένης στον Μ.Αλέξανδρο
Έγινε ο βίος αβίωτος = Ἀβίωτον ζῶμεν βίον - (Φιλήμων, 4ος αι. π.Χ.)
Του πουλιού το γάλα = ὀρνίθων γάλα - Πλούταρχος
Λες τρίχες! Τριχολογείν και τρίχας αναλέγεσθαι - Σουΐδας
Άει στον κόρακα (το ακούς πολύ στη Θεσσαλία) = πέμπειν εἰς κόρακας
Δεν με μέλει = οὐδέν μοι μέλει
Πολλά λες = Πολλά λαλεῖς (Στην Κύπρο το ακούς συνεχώς)
Να σκάσεις = Διαρραγείης - Αριστοφάνης
Κάθε αρχή και δύσκολη = Αρχή δήπου παντός έργου χαλεπωτέρα
Η αλήθεια είναι πικρή = ἔχει τι πικρὸν ὁ τῆς ἀληθείας λόγος - Δίων
Η αλήθεια δεν κρύβεται = Ἀδύνατον τ' ἀληθές λαθεῖν - Μένανδρος
Φοβάται και την σκιά του = τὴν αὐτοῦ σκιὰν δέδοικεν - Ἀριστοφ. Ἀποσπ. 62
Τον αράπη κι αν τον πλένεις =Αἰθίοπα σμήχεις – Πλούταρχος, (στην ουσία σημαίνει τον Αιθίοπα όσο κι αν λευκαίνεις).
Καμιά δουλειά δεν είναι ντροπή (η αεργία είναι ντροπή) = Έργον δ' ουδέν όνειδος, (αεργίη δε τ' όνειδος) - Ησίοδος
Χτίζεις στην άμμο = Εἰς ψάμμον οἰκοδομεῖς - Πλούταρχος
Παρ' το αυγό και κούρευτο = Ωον τίλλεις - Πλούταρχος
Όπως σε βλέπω και με βλέπεις = Ώσπερ εισοράς εμέ - Σοφοκλής
Μου λύθηκαν τα γόνατα = Λύεται γούνατα - Όμηρος
Θα σου δείξω εγώ ποιος είμαι (απειλή) = Εγώ αυτώ δείξω τις ειμί - Επίκτητος 3,2,10
Δεν πας να κρεμαστείς; = Ούκ απάγξη; - Επίκτητος 3,1,32
Κάνει σαν να του σκότωσε τον πατέρα ( ή σαν να του σκότωσε τη μάνα, λέμε σήμερα) = Αν ούν εν τούτοις πλανηθώ μη τι τον πατέρα απέκτεινα - Επίκτητος 1,7,31
Βάζω το χέρι στην φωτιά = Χείρα τ' εν ηγάνω βαλείν (ηγάνω=στο τηγάνι) - Ανακρέων Fragmenta Fr.91
Μπλέξαμε τα μπούτια μας = Πλέξαντες μηροίσι πέρι μηρούς - Ανακρέων Fragmenta, Fr.91
Οι άνθρωποι αλλάζουν, η γλώσσα όμως θυμάται και η μνήμη ρέει στο αίμα μας. Η γλώσσα μας κατέχει μια σημαντική, θέση στον παγκόσμιο γλωσσικό χάρτη και είναι μια από τις γλώσσες με την μεγαλύτερη ιστορία στον κόσμο.
ΘΡΥΛΙΚΕΣ είναι οι ομιλίες του αείμνηστου οικονομολόγου -γλωσσολόγου Ξενοφώντος Ζολώτα, στην Ουάσιγκτον, στις 26 Σεπτεμβρίου 1957 και στις 2 Οκτωβρίου 1959, στα Αγγλικά, αλλά, με την εξαίρεση λίγων συνδέσμων, άρθρων και προθέσεων, όλες οι χρησιμοποιούμενες λέξεις ήταν ελληνικής προέλευσης. «It is Zeus’ anathema on our epoch…»…
ΑΠΟΔΕΙΞΗ ότι η ελληνική γλώσσα διαθέτει ένα τεράστιο γλωσσικό κοίτασμα που έχει τροφοδοτήσει όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες.
ΑΡΚΕΙ να σημειωθεί ότι όλες οι λέξεις στις ευρωπαϊκές γλώσσες που αναφέρονται σε έννοιες πολιτισμού, πολιτικής, δικαίου και επιστήμης έχουν ελληνική καταγωγή.
ΈΧΟΥΜΕ καταλάβει άραγε το θησαυρό που κρύβει η γλώσσα μας η οποία έχει δεχτεί αμέτρητες μεταρρυθμίσεις και κατάπτωση του λαού μας ιδιαίτερα των νέων;
ΕΙΝΑΙ λυπηρό το γεγονός ότι το Ελληνόπουλο δεν μπορεί καν να εκφραστεί σε έναν λόγο διαρκείας τριών λεπτών σε άψογα ελληνικά!
ΑΝΑΚΑΤΕΥΕΙ τα ελληνικά με λέξεις άλλων γλωσσών κυρίως αγγλικών και αποτελεί όνειδος για τη Χώρα μας να μη διδάσκεται η αρχαία γλώσσα, να θεωρείται άχρηστη ενώ διδάσκεται σε ξένα πανεπιστήμια.
ΑΡΚΕΙ να σημειώσω ότι η ελληνική σήμερα αποτελεί τη μητρική γλώσσα περίπου 12 εκατομμυρίων ανθρώπων, κυρίως στην Ελλάδα και την Κύπρο.
ΑΠΟΤΕΛΕΙ επίσης τη μητρική γλώσσα αυτόχθονων πληθυσμών στην Αλβανία, τη Βουλγαρία, την Ιταλία, την Βόρεια Μακεδονία και την Τουρκία.
ΥΠΟΛΟΓΙΖΕΤΑΙ ότι ο συνολικός αριθμός ανθρώπων παγκοσμίως, που μιλούν τα ελληνικά ως πρώτη ή δεύτερη γλώσσα, είναι γύρω στα 25 εκατομμύρια.
- Για την αντιγραφή, Δημήτρης Γ. Κουμπιάς