Της Μαρίας Ν. Μαρκοπούλου
Σε ισορροπία του τρόμου πορεύεται αυτή την περίοδο ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν που έχει να αντιμετωπίσει πλήθος εσωτερικά και εξωτερικά μέτωπα που κάνουν να τρίζει ο θρόνος του.
Οι εχθροί γύρω του πολλοί και η κοινωνική αναταραχή σε αγαστή συμπόρευση με την αδυναμία της κοινωνίας να ανταπεξέλθει οικονομικά στον πληθωρισμό και τις παράλογες ανατιμήσεις αγαθών πρώτης ανάγκης όλα μοιάζουν σαν να σπρώχνουν σε οπισθοδρόμηση την ποιότητα ζωής στην γείτονα χώρα.
Η παραμονή του Ερντογάν εξαρτάται από τον πολιτικό συνοδοιπόρο χώρο της Λαϊκής Συμμαχίας. Με άλλα λόγια δεν κυβερνά μόνος του αλλά εξαρτάται από μια ομάδα κομμάτων όπως το κόμμα Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη, το κόμμα της Εθνικιστικής Δράση και άλλα μικρότερα ισλαμιστικά κόμματα που κι αυτά δεν χαίρουν στο εσωτερικό τους πλήρως ειρηνικές σχέσεις .
Ο Ερντογάν δεν κυβερνά μόνος του· εξαρτάται απόλυτα από ένα μπλοκ κομμάτων:
Στο αμιγώς δικό του κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης οι ιδέες που υποστηρίζει η παράταξη εκπροσωπεί το συντηρητικό, θρησκευόμενο και επιχειρηματικό τμήμα της Τουρκίας.
Το κόμμα Εθνικιστικής Δράσης αποτελείται από τους Τούρκους ακραίους εθνικιστές τους πασίγνωστους Γκρίζους Λύκους με ηγέτη τους τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί που είναι ο κυριότερος και πλέον "επικίνδυνος" συνεταίρος του καθώς λειτουργεί σαν ο βασικός ρυθμιστής της κυβέρνησης που έχει την δύναμη να επιβάλλει εξαιρετικά σκληρή τακτική στο Κουρδικό ζήτημα και τα ελληνοτουρκικά.
Μικρότερα Ισλαμιστικά/Εθνικιστικά Κόμματα: Όπως το BBP ή το Yeniden Refah (αν και οι σχέσεις με το τελευταίο περνούν συχνά κρίσεις λόγω ανταγωνισμού για την ισλαμιστική ψήφο).
Αστυνομία και αρχές ασφαλείας
Με αφορμή το εναντίον του αποτυχημένο πραξικόπημα το 2016 δόθηκε στον Ερντογάν η ευκαιρία να αλλάξει εκ βάθρων το σύνολο του κρατικού μηχανισμού, προέβη σε πλήρη εξοστρακισμό και τιμωρίες των οπαδών του Γκιουλεν και τους κεμαλιστές.
Παράλληλα συνήψε συμμαχία με ακραίους εθνικιστές αξιωματικούς και ένθερμους υποστηρικτές της "Γαλάζιας Πατρίδας" οι οποίοι επίσης τάσσονται υπέρ μιας Τουρκίας περισσότερο αποστασιοποιημένης από την Δύση.
Η υπηρεσία πληροφοριών ΜΙΤ και οι αστυνομικές δυνάμεις βρίσκονται υπό την εποπτεία του πιστού συνεργάτη του Ερντογάν τον Χακάν Φιντάν να διοικεί τον κυριότερο μοχλό στήριξης του συστήματος.
Ο Αλή Μπαμπά
Η "Ολιγαρχία της Ανατολίας" απαρτίζεται από τους νεόπλουτους Τούρκους επιχειρηματίες με αμύθητες καταθέσεις που πλούτισαν απο απευθείας κρατικές αναθέσεις σε αμυντικά προγράμματα, έργα υποδομών και εργολαβίες τεράστιου μεγέθους. Βασικό παράδειγμα ο γαμπρός του προέδρου και γαμπρός του Σελτζούκ Μπαϊρακτάρ που είναι οι κατασκευαστής των drones Μπαϊρακτάρ. Οι νεόπλουτοι Τούρκοι επιχειρηματίες στηρίζουν οικονομικά το κόμμα και τα ελεγχόμενα ΜΜΕ αφού η επιβίωση τους εξαρτάται από την παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία.
Ο Τούρκος πρόεδρος στηρίζεται επίσης από την σιωπηλή πλειοψηφία της
Η Κοινωνική/Εκλογική Βάση αποτελείται από τη λεγόμενη «σιωπηλή πλειοψηφία» της Ανατολίας και από τους πολίτες που κατοικούν στα λαϊκά προάστια των μεγάλων πόλεων που περιθωριοποιηθεί αν από το κοσμικό κεμαλικό καθεστώς και οι οποίοι σήμερα θεωρούν ότι ο Ερντογάν τους ελευθέρωσε, τους έχτισε τζαμιά και έκανε την Τουρκία σοβαρή διεθνή δύναμη.
Ωστόσο αυτό το μέτωπο δεν είναι αδιάσπαστο. Η οικονομική κρίση διώχνει μακριά από την κυβέρνηση τους τυφλούς οπαδούς και αναπτύσσονται διαφωνίες μεταξύ τους ως προς τους υποψήφιους διαδόχους.
Και εδώ ο Ερντογάν είναι υποχρεωμένος να διατηρεί με κάθε τρόπο ζωντανά τα όνειρα τους με εθνικιστικούς θριάμβους διώξεις κατά της αντιπολίτευσης και λοιπές ακραίες ενέργειες που θα τον βοηθούν να τηρεί τις ισορροπίες.
Ωστόσο, παρά τους λεονταρισμούς και τις επιθετικές κατά καιρούς ιαχές εναντίον της Ελλάδας και υπέρ της "γαλάζιας πατρίδας", είναι εξαιρετικά απίθανο να επιχειρήσει ο Ερντογάν επίθεση κατά της χώρας μας.
Αυτό εκτιμούν διεθνείς γεωπολιτικοί αναλυτές αλλά και η κοινή γνώμη της Τουρκίας που δεν εμπιστεύεται πλέον τον ηγέτη της στην πλειονότητα του λαού και των περί αυτού δυνάμεων.
Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Ο Ταγίπ Ερντογάν κατά κανόνα προβαίνει σε επιθετικές κραυγές και κινήσεις όταν χρειάζεται να κάνει εξαγωγή της εσωτερικής πολυπρόσωπης κρίσης που βυθίζεται η γειτονική χώρα.
Γιατί δεν τολμά
Οι παράγοντες που κάνουν μια τέτοια κίνηση απαγορευτική είναι η πιθανότητα να υπάρξουν καταστροφικές συνέπειες για την Άγκυρα. Οι βασικότεροι λόγοι που κάτι τέτοιο είναι σχεδόν απαγορευτικό συνοψίζονται στις εξής αιτίες:
1. Η Ελλάδα δεν είναι ούτε εύκολος ούτε ανυπεράσπιστος αντίπαλος.
Έχει εκσυγχρονίσει το στρατηγικό της πρόγραμμα στις ένοπλες δυνάμεις της με τις φρεγάτες Μπελχαρά, τα μαχητικά Ραφάλ και την αναβάθμιση των F-16 σε Viper και έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα προηγμένα συστήματα αεράμυνας.
2. Το οποίο τολμηρό εγχείρημα της Τουρκίας θα απέβαινε αβέβαιο και πάντως ιδιαίτερα αιματηρό, με ανυπέρβλητο κόστος σε υλικό και ανθρώπινες ζωές για την γείτονα.
3. Εκτός από την επαρκή αποτρεπτική ισχύ της ίδιας της Ελλάδας, η χώρα προστατεύεται με ισχυρές διμερείς αμυντικές συμφωνίες με χαρακτηριστικότερη την συμφωνία με το Παρίσι. Παράλληλα με την ύπαρξη στρατιωτικών βάσεων της Αμερικής στο ελληνικό έδαφος όπως οι βάσεις της Σούδας της Αλεξανδρούπολης μια πιθανή επίθεση στην Ελλάδα θα σηματοδοτούσε αυτόματα και άμεση επίθεση της Τουρκίας με την Γαλλία και τις Αμερική που θα σήμαινε αδιάβλητο μέτωπο για την Άγκυρα.
4. Μια πιθανή ρήξη μεταξύ δύο ενεργών μελών του ΝΑΤΟ θα ήταν το μεγαλύτερο τραύμα στην ιστορία της συμμαχίας ιδιαίτερα αυτή την στιγμή που επικρατεί καθεστώς μεγάλης γεωπολιτικής αβεβαιότητας σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή. Ως εκ τούτου θα θεωρείτο βέβαιο ότι Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες θα παρενέβαιναν για να διακόψουν εξαρχής μια τέτοια πράξη.
5. Η ασφυκτική κατάσταση της τουρκικής οικονομίας με υπέρογκο πληθωρισμό και νομισματική αστάθεια θα σήμαινε για την γείτονα άμεσες οικονομικές κυρώσεις από ΗΠΑ και ΕΕ και πλήρη κατάρρευση της τουρκικής λίρας, κύμα εξόδου ξένων επενδύσεων, δηλαδή κλίμα οικονομικής απομόνωσης που θα απέβαινε μοιραία για την υπάρχουσα ηγεσία της Τουρκίας.
6. Είναι Ιστορικά αποδεδειγμένο ότι ο πρόεδρος Ερντογάν εργαλειοποιεί την επιθετική του ρητορική κατά της Ελλάδας για να κατευνάσει την ένταση που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της χώρας του και να συγκρατήσει στο πλευρό του τους Τούρκους εθνικιστικές ενόψει των επερχόμενων εκλογών.
* Ο Ταγίπ Ερντογάν είναι σοβαρός ηγέτης για την χώρα του και εξαιρετικός διαπραγματευτής όταν το απαιτούν οι συνθήκες ή όταν θέλει να κερδίσει τον άμεσο στόχο του. Σημερινή του επιδίωξη είναι η απόκτηση των F-35 ή F-16 από την Αμερική. Με αυτή του την επιδίωξη είναι για μια ακόμη φορά έτοιμος -αν χρειαστεί- να υποβαθμίσει τις απειλές του και να ζητήσει διάλογο με την Δύση. Μετά έχει ο Θεός ή Αλλάχ ου Ακμπάρ ...