Του Θανάση Βασιλείου
Με δυο λόγια, φέτος στο Μεσολόγγι, με επίκεντρο τη μορφή του Μάγερ, υλοποιήθηκε μια δράση επίκαιρου και αναγκαίου όσο ποτέ άλλοτε δημοσιογραφικού διεθνισμού, εστιασμένου σε μια ιδιαίτερη πτυχή του σύγχρονου κόσμου: την ελεύθερη και αντικειμενική ενημέρωση, τη χρησιμότητα και την προστασία της ελευθερίας του Τύπου και την ασφάλεια των δημοσιογράφων, κυρίως, στις σημερινές εμπόλεμες ζώνες.
Η σημερινή πλατεία Μάγερ, απέναντι από τη λιμνοθάλασσα, ακριβώς στο σημείο όπου στεγάζονταν από το 1824 έως το 1826 τα «Ελληνικά Χρονικά» με τον Μάγερ ως δημοσιογράφο, πολεμικό ανταποκριτή και υπερασπιστή του Μεσολογγίου και τον Μεσθενέα ως τυπογράφο και υπερασπιστή της πόλεως, φιλοξενεί σήμερα μια μικρή τριλογία μνήμης.
Πρώτον, με την αναθηματική στήλη Μάγερ (που έστησαν με πρωτοβουλίες τους τρία έγκριτα μέλη της τότε Ένωσης Συντακτών το 1926 για τα 100 χρόνια της Εξόδου, ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου, ο Κωστής Παλαμάς και ο Γεώργιος Δροσίνης).
Δεύτερον, με την αναθηματική στήλη Δημητρίου Μεσθενέως (του τυπογράφου που αξιώθηκε να τυπώσει εκεί, το 1825, τον «Υμνο εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού).
Τρίτον, με τη γλυπτική σύνθεση του Νίκου-Γιώργου Παπουτσίδη «Το δέντρο που κλαίει» που αποκαλύφθηκε την περασμένη Παρασκευή. Μιλάμε για μια πρωτοβουλία υψηλού συμβολισμού του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ, σε συνεργασία με τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (IFJ) και την ΠΟΕΣΥ, που δείχνει τον διαχρονικό ρόλο της δημοσιογραφίας σε περιόδους πολέμου και κρίσης, με σημείο αναφοράς το ιστορικό, ιδιαίτερο παγκόσμιο παράδειγμα του Μεσολογγίου.
Η σημαντικότερη όμως δράση ήταν το διήμερο συνέδριο που οργάνωσαν η ΕΣΗΕΑ και το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ με θέμα «Δημοσιογράφοι στον πόλεμο» στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο - στο ανακαινισμένο, πρώην μηχανοστάσιο του σιδηροδρομικού σταθμού Μεσολογγίου.
Εκεί ακούστηκαν τα σημαντικότερα. Οι ενότητες του συνεδρίου, «Ο ρόλος του Μάγερ στην Έξοδο: Τα “Ελληνικά Χρονικά” και η συμβολή τους στο Φιλελληνικό Κίνημα στην Ευρώπη-Λογοκρισία», «Οι προκλήσεις στην πολεμική δημοσιογραφία σήμερα-Ο ρόλος της Ενώσεως Συντακτών και η ασφάλεια των δημοσιογράφων», «Η αλήθεια σε καιρό πολέμου: Παραπληροφόρηση, τεχνολογικές εξελίξεις και πολεμική δημοσιογραφία» και «Πολεμικές εμπειρίες των πολεμικών ανταποκριτών», ένωσαν πολλά από τα μικρότερα στοιχεία του παζλ σε ένα όλον μιας πραγματικά σύνθετης και δύσκολης παγκόσμιας συνθήκης πολέμου.
Για να καταλάβει κανείς τις διαφορές τάξης μεγέθους των πολέμων του 20ού αιώνα -παρότι δεν υπάρχουν ακριβείς καταγραφές- και των πολέμων σήμερα, στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν σκοτωθεί λιγότεροι από 100 δημοσιογράφοι, ενώ στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν σκοτωθεί περίπου 100-150 δημοσιογράφοι.
Σήμερα, τα στοιχεία που δημοσιεύει η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (IFJ) -εκπροσωπεί πάνω από 600.000 εργαζόμενους σε μέσα ενημέρωσης από 146 χώρες- είναι συγκλονιστικά και μάλλον ξεπερνούν τη γραμμή ανησυχίας. Από το 1990 που ξεκίνησε να κυκλοφορεί η ετήσια λίστα με τους δολοφονηθέντες δημοσιογράφους, η ΔΟΔ έχει καταγράψει 3.156 θανάτους παγκοσμίως, σημειώνοντας κατά μέσο όρο 91 θανάτους ετησίως και 859 τα τελευταία δέκα χρόνια. Μόνο το 2025 σκοτώθηκαν 111 δημοσιογράφοι, μεταξύ αυτών 7 γυναίκες. Σκεφτείτε και αναλογιστείτε. Οι δημοσιογράφοι στον πόλεμο είναι τα μάτια μας και τα αυτιά μας, γράφουν και αφηγούνται την Ιστορία. Και «Η δημοσίευσις είναι ψυχή της δικαιοσύνης», όπως σημείωνε ο Μάγερ στα «Ελληνικά Χρονικά» το 1824.