Της Μαρίας Ν. Μαρκοπούλου
Με θλιβερή αφετηρία τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη άρχισε να ξετυλίγεται ο μίτος που αφορά στις αμφίβολες παραϊατρικές πρακτικές με συχνά ολέθρια αποτελέσματα. Η περίπτωση του εκλιπόντος καλλιτέχνη τάραξε τα νερά σε πολλές πισίνες της οικονομικά εύρωστης ελληνικής κοινωνικής τάξης. Κι αυτό γιατί ελάχιστοι ήταν σε θέση να αντέξουν το υπέρογκο κόστος της κάθε συνεδρίας που υποσχόταν παραδείσους ομορφιάς ή έως και παράταση του προσδόκιμου ζωής.
Η τάξη των επιφανών προγόνων μας, με πρωτοστάτη τον πατέρα της ιατρικής Ιπποκράτη, αν και πολέμησαν αποφασιστικά τους μάγους, τους λαϊκούς θεραπευτές και όσους διέδιδαν ότι οι ασθένειες οφείλονταν σε μεταφυσικές και πνευματικές αιτίες και όχι σε φυσικές ανισορροπίες δεν φαίνεται να απέδωσαν τα αναμενόμενα.
Ο μάταιος πόλεμος του Ιπποκράτη
Ο ίδιος ο πατέρας της ιατρικής σε ομιλίες του και γραπτά κείμενα διαχώρισε την ιατρική επιστήμη από την θρησκεία την μαγεία και τον πνευματισμό. Σχετικά μάλιστα με την επιληψία -την ονομαζόμενη “ιερή ασθένεια”- στο βιβλίο του “Περί Ιερής Νούσου” κατακεραύνωσε τους μάγους, τους καθαρτές και τους αγύρτες της εποχής του με την διατύπωση: “Η νόσος αυτή δεν μου φαίνεται καθόλου πιο θεία ή πιο ιερή από τις υπόλοιπες ασθένειες αλλά έχει φυσικά αίτια. Εκείνοι που πρώτοι την αποκάλεσαν "ιερή" ήσαν άνθρωποι όμοιοι με τους σημερινούς μάγους και αγύρτες που προσποιούνται μεγάλη ευσέβεια για να καλύψουν την άγνοιά τους.”
Κατά τον ίδιο “κάθε ασθένεια οφείλεται μόνο σε φυσιολογικούς παράγοντες”. Και εξηγούσε ότι “η υγεία εξαρτάται αποκλειστικά από την ισορροπία των τεσσάρων υγρών του σώματος: “αίμα, φλέγμα, κίτρινη και μέλαινα χολή”, και την αλληλεπίδρασή τους με το περιβάλλον, την διατροφή και το κλίμα.
Αφού εξέταζε εξονυχιστικά τα συμπτώματα του ασθενή, προχωρούσε σε ψηλάφηση και ζητούσε πληροφορίες για το είδος διατροφής του. Τέλος ανάλογα με την διάγνωση πρότεινε βότανα και αλλαγές στον τρόπο ζωής. Απέρριπτε μεταφυσικές τελετές, φυλαχτά, εξορκισμούς και επικλήσεις πνευμάτων τα οποία ονόμασε “απάτες” και ‘αιτία αποπροσανατολισμού” από κάθε επιστημονική ορθολογική και αποτελεσματική θεραπεία.
Μοντέρνοι σαμάνοι
Έκτοτε πέρασαν αιώνες και η ιατρική επιστήμη έχει σημειώσει μεγάλες επιτυχίες πολλές από τις οποίες ονομάστηκαν θαύματα. Παρόλα αυτά η αρχέγονη τάση πολλών ανθρώπων να εμπιστεύονται ψεύτικους παραδείσους όχι μόνο δεν ανακόπηκε αλλά βαίνει συνεχώς αυξανόμενη. Οι θεωρίες συνωμοσίας συνεχίζουν να πείθουν ιδιαίτερα εκείνους που δεν εγκατέλειπαν την ιδέα της αιώνιας νεότητας και έπεφταν εύκολα στην παγίδα του Ντόριαν Γκρέι.
Η δίψα για το όνειρο δεν δρούσε στο παρασκηνιακά. Οι θεσμοί προστασίας των αφελών θυμάτων ήταν από ελαστικοί έως ανύπαρκτοι. Αυτό γιατί συχνά τα κέρδη των επιτηδείων μοιράζονταν και σε κατάλληλους προστάτες. Παράλληλα η οικονομική επιφάνεια και οι διασυνδέσεις των δραστών με ανώτερα μέλη της υψηλής κοινωνίας στις περιοχές της δράσης τους, εκτός του οικονομικού οφέλους πρόσθεταν στην φαρέτρα τους και κάθε άλλου είδους ισχύ όπως την αυξημένη επιρροή τους στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Έτσι από την άποψη αυτή η μάχη του Ιπποκράτη φαίνεται να έχει οδηγηθεί σε οριστική ήττα. Επίσης το φαινόμενο της κλιμακούμενης αγυρτείας ενδέχεται να έχει περισσότερες κρυφές επιπτώσεις από τις ορατές.
Οι επίσημες αρχές είτε δεν μπορούν είτε δεν θέλουν να διορθώσουν το φαινόμενο. Οι τιμωρίες είναι αμελητέες και έτσι το πάρτι των απατεώνων καλά κρατεί.
Κάποτε στο βορρά
Ίσως θα υποθέταμε ότι οι πνευματικές θεραπείες και ο σαμανισμός γεννήθηκε σε κάποια ήπειρο που έως σήμερα ακολουθούν τις παραϊατρικές πρακτικές και τους μάγους της φυλής. Μεγάλο λάθος. Η ιστορική και πνευματική κοιτίδα του σαμανισμού τοποθετείται ιστορικά στην Σιβηρία και την Κεντρική Ασία.
Με αφετηρία την Σιβηρία η τάση του μυστικισμού εισχώρησε στην θεραπευτική πρακτική άλλων χωρών, αναπτύχθηκε σε διάφορους πολιτισμούς σε όλο τον κόσμο, με την Βόρεια Ασία να διατηρεί τα πρωτεία σε αριθμό πνευματικών θεραπευτών.
Στην Σιβηρία και την Μογγολία η πρακτική βασιζόταν στην επίκληση πνευμάτων, σε ήχους τυμπάνου, σε ασθενείς που ήλπιζαν να θεραπευθούν σε κατάσταση έκστασης και πνευματικής λατρείας της φύσης.
Και επειδή ο άνθρωπος από καταβολής του είχε την ανάγκη να θεοποιεί το άγνωστο, οι αρχαιολόγοι βεβαιώνουν πως η ρίζες της σαμανικής πρακτικής εντοπίζονται στην παλαιολιθική εποχή και έχουν ηλικία περίπου 40.000 χρόνια.
Λόγω παλαιότητας της η μυστικιστική θεραπευτική δράση επιβεβαιώθηκε από απεικονίσεις τελετών σε παλαιολιθικής προέλευσης βραχογραφίες. Και έτσι οι αρχαιολόγοι την χαρακτηρίζουν σαν “το αρχαιότερο πνευματικό υπόβαθρο της ανθρωπότητας”.
Στις ημέρες μας στο φαινόμενο της επικίνδυνης παραεπιστήμης προστίθενται έντεχνα και δυσνόητοι όροι προηγμένης φυσικής -όπως “κβάντα”- που αγγίζουν έρευνες για την προέλευση του Σύμπαντος! Ανέγγιχτη μένει ακόμα η εκμετάλλευση της έρευνας των εργασιών του CERN…