Της Ιουλίας - Φανουρίας Χιωτάκη*
Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες μπορούν να αγαπήσουν τα βιβλία
Η αγάπη για το διάβασμα δεν έχει να κάνει με την ταχύτητα, την ορθογραφία ή την ευχέρεια στην ανάγνωση. Έχει να κάνει με το συναίσθημα, τη φαντασία και τη σύνδεση. Και αυτά τα στοιχεία μπορούν να καλλιεργηθούν σε κάθε παιδί – ακόμη και σε παιδιά με δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαναγνωσία ή γενικότερες μαθησιακές δυσκολίες.
Πολλές φορές, τα παιδιά που δυσκολεύονται στο σχολικό διάβασμα συνδέουν το βιβλίο με κόπωση, άγχος ή αποτυχία. Όμως το βιβλίο δεν είναι μόνο άσκηση· είναι ταξίδι, εικόνα, συναίσθημα, παιχνίδι ρόλων, φαντασία. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το κλειδί για να καλλιεργηθεί η αγάπη για την ανάγνωση.
Η ανάγνωση δεν χρειάζεται να είναι “τέλεια”.
Έρευνες στην ειδική αγωγή και τη μαθησιακή υποστήριξη δείχνουν ότι τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ωφελούνται περισσότερο όταν η ανάγνωση γίνεται με θετικό συναίσθημα, χωρίς πίεση και χωρίς έμφαση στην τελειότητα.
Δεν χρειάζεται να διαβάσουν πολλές σελίδες. Μια πρόταση, δύο προτάσεις – ακόμη και μία μόνο πρόταση – είναι αρκετές.
Το σημαντικό δεν είναι η ποσότητα, αλλά η εμπειρία.
Όταν το παιδί δεν κουράζεται, δεν αγχώνεται και δεν νιώθει ότι “αποτυγχάνει”, αρχίζει να συνδέει το βιβλίο με κάτι ευχάριστο. Και αυτή η σύνδεση είναι το πρώτο βήμα προς την αγάπη για την ανάγνωση.
Ξεκινάμε εμείς
Για πολλά παιδιά με δυσλεξία ή δυσαναγνωσία, το να διαβάζει ο ενήλικας είναι εξαιρετικά σημαντικό. Όταν ο γονιός, ο εκπαιδευτικός ή ο φροντιστής διαβάζει δυνατά ένα παραμύθι: το παιδί
απολαμβάνει την ιστορία χωρίς το άγχος της αποκωδικοποίησης
ακούει σωστό ρυθμό, έκφραση και συναισθηματική απόδοση
κατανοεί το νόημα και τη δομή του λόγου
συνδέει το βιβλίο με ασφάλεια και ζεστασιά
Το βιβλίο έτσι γίνεται εμπειρία σχέσης, όχι σχολική υποχρέωση.
Μικρά κομμάτια – μεγάλα αποτελέσματα
Η επιστημονική βιβλιογραφία υποστηρίζει τη σταδιακή και δομημένη έκθεση στην ανάγνωση για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Αυτό σημαίνει:
Μικρά αποσπάσματα
Σύντομες προτάσεις
Χρόνος για κατανόηση
Χωρίς βιασύνη
Χωρίς διορθώσεις σε κάθε λέξη
Όταν το παιδί διαβάσει μία πρόταση και στη συνέχεια συνεχίσουμε εμείς την ιστορία, νιώθει επιτυχία, όχι αποτυχία. Νιώθει ότι “τα κατάφερε”. Και αυτή η αίσθηση είναι ανεκτίμητη.
Η δύναμη της δραματοποίησης
Η ανάγνωση μπορεί να γίνει παιχνίδι. Με αλλαγή φωνής, μιμήσεις, κινήσεις, αυτοσχέδιους διαλόγους και ρόλους, το βιβλίο ζωντανεύει.
Η δραματοποίηση: ενισχύει τη μνήμη, βοηθά στην κατανόηση, καλλιεργεί τη φαντασία, μειώνει το άγχος, αυξάνει τη συμμετοχή.
Το παιδί δεν “διαβάζει απλώς”. Ζει την ιστορία.
Το βιβλίο καλλιεργεί σκέψη και φαντασία – για όλους
Ανεξάρτητα από τις μαθησιακές δυσκολίες, το βιβλίο:
αναπτύσσει την κριτική σκέψη, εμπλουτίζει το λεξιλόγιο, ενισχύει τη συγκέντρωση, καλλιεργεί τη φαντασία, βοηθά στη συναισθηματική έκφραση
Τα παιδιά με δυσλεξία ή δυσγραφία δεν στερούνται φαντασίας, νοημοσύνης ή δημιουργικότητας. Αντίθετα, συχνά διαθέτουν έντονη εικόνα, συναίσθημα και πρωτότυπη σκέψη. Το βιβλίο μπορεί να γίνει το μέσο για να εκφραστούν.
Αγάπη, όχι πίεση
Η αγάπη για την ανάγνωση δεν γεννιέται μέσα από υποχρέωση.
Γεννιέται μέσα από ασφάλεια, αποδοχή και θετικές εμπειρίες.
Όταν αφήνουμε το παιδί να διαβάζει στον δικό του ρυθμό, όταν του δίνουμε χώρο, όταν διαβάζουμε μαζί του, όταν παίζουμε με τις ιστορίες, τότε το βιβλίο παύει να είναι “δύσκολο”. Γίνεται φίλος.