Της Μαρίας Ν. Μαρκοπούλου
Οι κοινωνικές εξεγέρσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αλλά και σε χώρες εκτός των ευρωπαϊκών ορίων οδηγούν στην ανησυχητική πρόβλεψη ότι ίσως βρισκόμαστε στην αρχή μιας διαδρομής που καταλήγει στην διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το μικρόβιο των αναταράξεων στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες -και όχι μόνο- έχει λάβει την δύναμη σφοδρής καταιγίδας που επηρεάζει πολίτες από την Αλβανία ως τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Εξαγριωμένα πλήθη που κατακλύζουν τις μεγάλες πρωτεύουσες λεηλατούν επιχειρήσεις και κρατικά κτίρια με βασική αφορμή τα οικονομικά μέτρα που θίγουν τα βασικά κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών στην υγεία, την εκπαίδευση και τα εργασιακά δικαιώματα. Πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει επίσης η διαφθορά και η εμφανής απουσία τιμωρίας των ενόχων.
Σαν επόμενο λογικό επίπεδο των προαναφερόμενων κοινός παρονομαστής των αγανακτισμένων πολιτών η σταδιακή φτωχοποίηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών και τα παρελκόμενα που έχουν σαν αποτέλεσμα την γενικότερη φτωχοποίηση.
Σοβαροί αναλυτές προβλέπουν ότι η έλευση του χειμώνα είναι βέβαιο ότι θα αυξήσει το ενεργειακό κόστος και θα ενισχύσει τις λαϊκές αντιδράσεις. Και καθώς για την καταστολή των αντιδράσεων θα χρειαστεί να ληφθούν ακραία μέτρα κατά των πολιτών, η βία θα φέρει βία και κάθε είδους ερείπια.
Στην ενεργειακή κρίση αποδίδεται το 90% της αιτίας και της αφορμής για την έκδηλη κοινωνική αγανάκτηση. Το υπόλοιπο ποσοστό αναλογεί στην αδυναμία-ανικανότητα των πολιτικών ηγεσιών να διαχειριστούν την κρίση με όρους δικαιοσύνης, γεγονός που οδηγεί στην αύξηση του κόστους ζωής και την άνιση κατανομή πλούτου και ανέχειας.
Σήμερα με βάση όλα τα παραπάνω το ενδεχόμενο να διαλυθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν λογικό επακόλουθο. Μια τέτοια πιθανότητα θα αποτελούσε κοσμοϊστορική ανατροπή με παρελκόμενα την πλήρη αναδιάταξη της παγκόσμιας γεωπολιτικής και οικονομικής ισορροπίας. Ωστόσο, παρά τις αρνητικές προβλέψεις για οικονομική κρίση, αστάθεια, απώλεια παγκόσμιας επιρροής για τα ίδια τα ευρωπαϊκά κράτη, σημειώνεται και η πιθανότητα να υπάρχουν και ορισμένοι εξωτερικοί και εσωτερικοί παράγοντες που θα είχαν την ευκαιρία να αποκομίσουν στρατηγικά ή οικονομικά οφέλη από την διάλυση της ενωμένης Ευρώπης. Όπως:
Η Ρωσία θα ωφελείτο με την δυνατότητα να διαπραγματεύεται ελεύθερα με καθένα κράτος ξεχωριστα κυρίως σε θέματα γενικού ενώ θα αυξανόταν και η επιρροή της Μόσχας στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η Κίνα θα αποκόμιζε τα ίδια ωφέλη με την Ρωσία και θα αναλάμβανε από κοινού μεγάλα έργα όπως ο νέος δρόμος του μεταξιού σε κράτη-μέλη που θα αναζητούσαν απεγνωσμένα ξένες επενδύσεις εκτός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου.
Με ανυπαρξία της Ηνωμένης Ευρώπης η Αμερική θα σημείωνε μεγάλες οικονομικές νίκες καθώς σε περιβάλλον γενικής οικονομικής και γεωπολιτικής ανασφάλειας, μέτοχοι και επενδυτές θα θεωρούσαν την Αμερική σαν το μόνο ασφαλές καταφύγιο για τα κεφάλαια τους.
Κραυγές και ψίθυροι…
Αν και καμιά κυβέρνηση δεν αναφέρει επίσημα την πρόθεση της να αποχωρήσει από την ευρωπαϊκή οικογένεια, η αμφισβήτηση από μεγάλη μερίδα πολιτών και παρατάξεων είναι αξιοσημείωτη.
Ορισμένες κυβερνήσεις συγκρούονται ανοιχτά με τις Βρυξέλλες χωρίς ωστόσο να επιδιώκουν αποχώρηση ή απόλυτη διάλυση της Ένωσης επειδή εξαρτώνται οικονομικά και γεωπολιτικά απο την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η γκρίνια κατά της ΕΕ εντείνεται…
Στην Ουγγαρία ο Βίκτορ Όρμπαν ασκεί την δριμύτερη όλων κριτική στις πολιτικές της ΕΕ κυρίως για το μεταναστευτικό, τα δικαιώματα και τις κυρώσεις. Ωστόσο αν και δεν απαιτεί αποχώρηση, ζητά την αλλαγή συσχετισμών και την δημιουργία Ευρώπης όπου τα έθνη θα υπερέχουν των Βρυξελλών.
Στη Σλοβακία ο Ρόμπερτ Φίτσο έχει τις ίδιες απόψεις με την Ουγγαρία σε θέματα κυριαρχίας, αμυντικής πολιτικής και εξωτερικής σχέσης με τη Ρωσία και ασκεί δυναμική κριτική στην κεντρική γραμμή της ευρωπαϊκής Ενωσης.
Στην Γερμανία η παράταξη “Εναλλακτική για την Γερμανία” είναι από τα λίγα μεγάλα κόμματα που έχουν θέσει ανοιχτά στο πρόγραμμά τους το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος για έξοδο της Γερμανίας από την ΕΕ εάν δεν υπάρξουν ριζικές μεταρρυθμίσεις που να την μεταμορφώνουν σε μια απλή οικονομική κοινότητα.
Στην Γαλλία ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν αν και εγκατέλειψε την ρητορική για “Frexit” ή την εγκατάλειψη του ευρώ τίθεται υπέρ μιας “Ευρώπη των Εθνών” με επαναφορά των εθνικών συνόρων και μείωση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Στην Ολλανδία ο Γκέρτ Βίλντερς αν και αυτός παλαιότερα υποστήριζε το “Nexit”, όταν έλαβε μέρος στο κυβερνητικό σχήμα και προέταξε τον ρεαλισμό αναγκάστηκε να βάλει νερό στο κρασί του και να διατηρήσει τις απόψεις του για αυστηρότερο έλεγχο στην μεταναστευτική πολιτική.
Η κοινή γνώμη
Σύμφωνα με τις μετρήσεις του Ευρωβαρόμετρου αλλά και ανεξάρτητων ινστιτούτων η Ελλάδα και η Γαλλία καταγράφουν από τα χαμηλότερα ποσοστά θετικής γνώμης για την ΕΕ και τα υψηλότερα ποσοστά αρνητικής ή ουδέτερης στάσης.
Στην Ελλάδα η αρνητική γνώμη αποδίδεται στα κατάλοιπα της οικονομικής κρίσης ενώ η Γαλλία αντιδρά στην απώλεια της εθνικής κυριαρχίας.
Η Τσεχία και η Αυστρία εμφανίζουν επίσης ισχυρές αντιδράσεις εξαιτίας εκχώρησης αυξημένων εξουσιών στις Βρυξέλλες.
Το κυρίαρχο γεγονός όμως είναι ότι οι αντιδράσεις κατά μιας ενωμένης Ευρώπης αυξάνονται σταδιακά και σταθερά. Το ίδιο όμως ψιθυριστά και σταθερά πληθαίνουν και οι υποψίες ότι όλη αυτή η σφοδρή λαϊκή καταιγίδα που εκδηλώθηκε ταυτόχρονα στον δυτικό κόσμο ίσως να είναι υποκινούμενη από κοινά κέντρα που θα είχαν συμφέρον να εξαλείψουν τα εμπόδια της διαδρομή τους προς την παγκόσμια επικράτηση των οικονομικά ισχυρών.
Και -πάντα με το ίδιο σενάριο- όταν όλοι οι ανταγωνιστές έφταναν στον στόχο τους, τότε, είτε θα έπρεπε να πολεμήσουν μεταξύ τους μέχρις εσχάτων για την ηγεσία ή θα μοίραζαν κράτη με αμοιβαία κατανόηση.
Στην θέση τους θα προτιμούσα το δεύτερο…