Της Μαρίας Ν. Μαρκοπούλου
Είναι αναγνωρισμένη στην Ευρώπη όχι ως ιατρική πράξη αλλά υποστηρικτική πρακτική κυρίως για ψυχιάτρους. Ο λόγος για την υπνοθεραπεία και τον σάλο που ακολουθεί τον τραγικό θάνατο του δημοφιλούς καλλιτέχνη.
Οι φοιτητές της συγκεκριμένης πρακτικής μεθόδου λαμβάνουν επίσημο πιστοποιητικό σπουδών, παρακολουθούν πρακτική άσκηση, τους απονέμεται επίσημο δίπλωμα αποφοίτησης, διδακτορικό και οι αρμόδιες κρατικές αρχές χορηγούν την επαγγελματική άδεια άσκησης του επαγγέλματος.
Η υπνοθεραπεία έχει δηλαδή επιστημονική βάση. Τα αποτελέσματα της ωστόσο εξαρτώνται από το είδος του προβλήματος, τον ασθενή και το άτομο που εφαρμόζει την μέθοδο. Δεν πρόκειται λοιπόν ούτε για μαγεία ούτε υπόσχεται απαλλαγή του θεραπευόμενου από την πάθηση.
Τρόπος παρέμβασης
Οι συνεδρίες εφαρμόζονται με την σύμπραξη ασθενή, θεραπευτή και εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος του πάσχοντα περνάει σε βαθιά χαλάρωση και εστιασμένη προσοχή και περνάει σε λειτουργία κυμάτων Α/Θ στο εγκεφαλογράφημα, όπως κάποιος που έχει απορροφηθεί από την ανάγνωση ενός συγκλονιστικού μυθιστορήματος ή από την ενδιαφέρουσα πλοκή μιας καλής ταινίας και έχει κάπως χάσει την αίσθηση του πραγματικού χώρου και χρόνου.
Ο Αμερικανικός Ψυχολογικός Σύλλογος και ο Βρετανικός Ιατρικός Σύλλογος αναγνωρίζουν την υπνοθεραπεία σαν απολύτως έγκυρο θεραπευτικό εργαλείο που βοηθάει αποδεδειγμένα σε περιπτώσεις: διαχείρισης άγχους, στρες και φοβίες, διακοπή καπνίσματος, απαλλαγή από ανεπιθύμητες συνήθειες, διαχείριση χρόνιου πόνου, προετοιμασία ασθενών για χειρουργικές οδοντιατρικές επεμβάσεις και βελτίωση της ποιότητας του ύπνου.
Στην επίσημη θεραπεία ο πάσχων διατηρεί πλήρη έλεγχο των πράξεών του.
Εδώ όμως βρίσκεται το πρόβλημα. Ο χώρος της ψυχοθεραπείας δεν καλύπτεται από ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο. Εξαιτίας αυτής της έλλειψης δίνεται η ευκαιρία να υπεισέρχονται σ ‘αυτόν άτομα χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο που βαφτίζονται “υπνοθεραπευτές” μετά από παρακολούθηση ολιγόμηνων σεμιναρίων σε αμφίβολης νομιμότητας ιδιωτικά ιδρύματα, συχνά με έδρα κάποια εξωτική χώρα.
Πώς δρα η θεραπεία
Στις σχετικες αναγνωρισμένες συνεδρίες ο πάσχων δεν χάνει τις αισθήσεις του ούτε τον έλεγχο του μυαλού του.
Ο θεραπευτής χρησιμοποιώντας ήρεμο τόνο φωνής ζητά στον πάσχοντα να ακολουθήσει πρώτα ασκήσεις αναπνοής και τέλος ο θεραπευτής καθοδηγεί κατάλληλα την φαντασία του ασθενή.
Με τον τρόπο αυτόν ο εγκέφαλος από τα κύματα “βήτα” της εγρήγορσης, περνάει σε βραδύτερα εγκεφαλικά πεδία, -κύματα άλφα και θήτα- όμοια με αυτά που νιώθουμε λίγο πριν μας πάρει ο ύπνος ή όταν έχουμε απορροφηθεί από την πλοκή ενός συναρπαστικού αναγνώσματος.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο χαλαρώνει προσωρινά η κριτική σκέψη- το «φίλτρο» του συνειδητού επιπέδου- και το άτομο υποδέχεται θετικά την πρόταση του θεραπευτή και την υποβολή νέων ιδεών και νέων τρόπων σκέψης.
Τότε ο θεραπευτής απευθύνει ορθά μελετημένες προτάσεις που υποδεικνύουν στον αποδέκτη αποφυγή του άγχους, απέχθεια προς την επιθυμία καπνίσματος κ.ά. Το υποσυνείδητο επεξεργάζεται τις καινούργιες πληροφορίες και διευκολύνει την αποδοχή της αντίστοιχης πρότασης του θεραπευτή που στοχεύουν τις φοβίες και τις αρνητικές απόψεις.
Κίνδυνοι και Παρενέργειες
“Γενικά η υπνοθεραπεία θεωρείται ασφαλής μέθοδος. Αυτό όμως όταν εφαρμόζεται από εξειδικευμένους και επίσημους επαγγελματίες υγείας χωρίς αυτό να αποκλείει την ενδεχόμενη εμφάνιση κινδύνων με συχνότερη την δημιουργία ψευδών αναμνήσεων. Δηλαδή, στην κατάσταση της ισχυρής υποβολής είναι δυνατόν το άτομο να «κατασκευάσει» αναμνήσεις που δεν συνέβησαν ποτέ αλλά τις θεωρεί αληθινές.
Τότε όμως υπάρχει ακόμα και η πιθανότητα να επιδεινωθεί η ψυχική υγεία ατόμων με σοβαρές ψυχικές διαταραχές όπως σχιζοφρένεια, ψύχωση, μείζονα κατάθλιψη ή διαταραχή μετατραυματικού στρες. Σε τέτοια περίπτωση η ύπνωση μπορεί να προκαλέσει αποδιοργάνωση, κρίσεις πανικού ή επιδείνωση των συμπτωμάτων αν η πρακτική δεν εφαρμόζεται από ειδικό ψυχίατρο.
Εκτός από τις πιθανές σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις υπάρχουν και βλάβες ηπιότερης μορφής όπως ζάλη, πονοκέφαλος, ναυτία, εκνευρισμός ή υπνηλία.
Τα κράτη μέλη που σε κεντρικό ή περιφερειακό επίπεδο φροντίζουν να προστατεύουν την υγεία των πολιτών τους επιδίδονται σε αναρίθμητους ξαφνικούς ελέγχους και κυρίως λαμβάνουν υπόψη και ανταποκρίνονται σε καταγγελίες πολιτών για αθέμιτες πρακτικές αντιποίησης επαγγέλματος.
Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τα αρμόδια κρατικά όργανα. Κι εκείνα με την σειρά τους έχουν υποχρέωση να ενημερώνουν σε ευρύτατο πεδίο τους πολίτες ώστε να αισθάνονται προστατευμένοι από εκείνους τους οποίους επέλεξαν να τους παρέχουν το ελάχιστο ποσοστό ασφαλείας για την υγεία και την ίδια τους την ζωή.