Η “Πρωινή Ε” και η αρχή του τέλους του «συνεκδότη» Χρήστου Σιαμαντά


Η “Πρωινή Ε” κυκλοφόρησε στις 9 Μαΐου 1978 με εκδότη τον συνεκδότη της “Ε” Χρ. Σιαμαντά – δεξιά, με το γιό του Βασίλη, την ημέρα της έκδοσης του πρώτου φύλλου.
Η Συντακτική Επιτροπή στο γύψο, αλλά η ζωή στην “Ελευθεροτυπία” συνεχιζόταν. Και μια βδομάδα μετά την κατάργηση της Σ.Ε., στην πρώτη επέτειο της έκδοσης της εφημερίδας, 21/7/1976, - και με κερδοφόρο ισολογισμό -, ο Χρ. Τεγόπουλος μίλησε για έκδοση πρωινού φύλλου, υποστηρίζοντας ότι «έπρεπε να μεταβάλουν τη φυσιογνωμία της επιχείρησης και να γίνουν συγκρότημα». Αντίθετα ο συνεκδότης Χρ. Σιαμαντάς, πιο συντηρητικός και χαμηλότερων οικονομικών δυνατοτήτων, πρότεινε να αγοράσουν για επένδυση το κτίριο του παλιού “Έθνους” στην Κολοκοτρώνη.
Αυτό γνωρίζαμε οι περισσότεροι· το αναφέρει μάλιστα και ο Λυκούργος Κομίνης στο βιβλίο του «Η κρίση του ελληνικού τύπου», (εκδ. ΚΑΚΤΟΣ, 1985).
Αντίθετα, 29 χρόνια αργότερα, ο Σεραφείμ Φυντανίδης, στο «31 αξέχαστα χρόνια στο ξύλινο τιμόνι της Ελευθεροτυπίας», (εκδ. Πατάκης, 2014), γράφει ότι «ο Χρήστος Σιαμαντάς έπεισε τον Κίτσο να εκδοθεί η “Πρωινή Ελευθεροτυπία”, τη διαχείριση της οποίας είχε ουσιαστικά ο ίδιος και στην ταυτότητα εμφανιζόταν μόνον αυτός ως εκδότης. Ο Κίτσος δεν ήθελε αυτή την έκδοση, αλλά δεν επέμεινε και έκανε στην άκρη». Η ιστορία αυτή, για την οποία αντλώ στοιχεία από τα προαναφερόμενα βιβλία, σηματοδότησε την αρχή του τέλους του «συνεκδότη» από την εφημερίδα.
Πάντως και η “Πρωινή Ε” εκδόθηκε και το κτίριο του παλιού“ Έθνους” αγοράστηκε. Είχε όμως αρχίσει η μάχη σε άλλο επίπεδο: Ποιος από τους εκδότες θα κρατήσει μόνος, για λογαριασμό του, την επιχείρηση.
Ώσπου ξαφνικά, ανακοινώθηκε η έκδοση της “Πρωινής Ελευθεροτυπίας”· παρ’ ότι οι περισσότεροι του επιτελείου – και όχι μόνο – πιστεύαμε ότι η αποτυχία της ήταν σίγουρη. Οι πρωινές εφημερίδες φυτοζωούσαν και στην αγορά κυριαρχούσαν οι απογευματινές. Ένα ακόμη… εχέγγυο αποτυχίας ήταν το ότι η υπό έκδοση εφημερίδα δεν θα έβγαζε φύλλο τις Κυριακές, «για να μην κανιβαλίσει την “Κυριακάτικη Ε”· ωστόσο ήταν γνωστό ότι τα πρωινά φύλλα στηρίζονταν κυκλοφοριακά – κατά συνέπεια και σε προσέλκυση διαφημίσεων –, στην κυριακάτικη έκδοσή τους.
Το αντιμετώπισα κι εγώ δέκα χρόνια μετά, όταν ανέλαβα τη διεύθυνση της ομόσταυλης της “Απογευματινής”, πρωινής εφημερίδας “Κάθε Μέρα”, που κι αυτή δεν έβγαινε Κυριακή με το ίδιο επιχείρημα: για να μην κανιβαλίσει την “Απογευματινή της Κυριακής”. Δεν πω περισσότερα γι’ αυτό, αφού το πέρασμά μου από το πάλαι ποτέ Συγκρότημα Μπότση, σε τρεις διαφορετικές περιόδους, θα είναι αντικείμενο άλλης ανάρτησης.
Επανέρχομαι στα της “Πρωινής Ε”, που κυκλοφόρησε στις 9 Μαΐου 1978 και έκλεισε το καλοκαίρι του 1980, «βάζοντας μέσα» την επιχείρηση πολλά εκατομμύρια δραχμές.
«Η εφημερίδα πήγε πολύ άσχημα από την αρχή. Η κυκλοφορία της ήταν πολύ χαμηλή, γύρω στις πέντε χιλιάδες φύλλα, και στα λίγα χρόνια πού έζησε άλλαξε τρεις διευθυντές: Κώστας Νίτσος, Θόδωρος Καρζής, Λυκούργος Κομίνης με τον Κώστα Σκούρα. Τελικά, η εφημερίδα έκλεισε με κυκλοφορία γύρω στις τρεις χιλιάδες φύλλα και η ΕΣΗΕΑ πίεσε να προσληφθούν στην “Ελευθεροτυπία” αρκετοί από τους απολυμένους της», γράφει ο Σερ. Φυντανίδης, υπογραμμίζοντας: «Ήταν ένα πρώτο βαρύ φορτίο στο μισθολόγιο της εφημερίδας».
Ενώ όμως τα οικονομικά δεν ήταν ρόδινα, ο Τεγόπουλος θυμήθηκε την πρόταση να αγοραστεί το κτίριο του “Έθνους”. Και απαντώντας στο ερώτημα του Σιαμαντά «με τι λεφτά;» υποστήριξε, ότι ήταν αναγκαία η αύξηση του αρχικού κεφαλαίου. Ο συνεκδότης δεν μπορούσε να ανταποκριθεί κι αν δεχόταν να γίνει μονομερώς η αύξηση, το μερίδιο του, από 49% θα μειωνόταν. Έτσι, ύστερα από πολλές διεργασίες, αποφάσισε να πουλήσει τις μετοχές του. Και ο Τεγόπουλος είχε έτοιμο αγοραστή: τον Άρη Βουδούρη, γνωστό προμηθευτή του Δημοσίου.
Μέχρι που ξαφνικά ο εκδότης, έχοντας απαλλαγεί από τον συνεκδότη, ανακάλυψε ότι ο Βουδούρης ήταν άνθρωπος του Μητσοτάκη. «Πριν δεν το ήξεραν;» αναρωτιέται ο Λ. Κομίνης στο βιβλίο του, προσθέτοντας: «Όταν παρότρυναν τον Σιαμαντά να του πουλήσει τις μετοχές, κανένας δεν… το υποψιαζόταν; Μέρες η “Ε” αγωνιζόταν να αποδείξει ότι ο Μητσοτάκης προσπαθεί να αγοράσει την εφημερίδα με μοχλό τον Βουδούρη. Οι αναγνώστες μάθαιναν ότι το δημοκρατικό αυτό φύλλο κινδύνευε να πέσει στα χέρια ενός δεξιού».
Τελικά ο Τεγόπουλος κατέβαλε ολόκληρο το ποσόν που είχε πληρώσει στον Σιαμαντά ο Βουδούρης, απόκτησε το 100% των μετοχών κι έγινε το μοναδικό αφεντικό της δήθεν εφημερίδας των συντακτών.
Αλλά και οι δυο άλλοι πρωταγωνιστές της ιστορίας έγιναν εκδότες. Πρώτος ο Χρ. Σιαμαντάς, που την Άνοιξη του 1980 επανέκδωσε τη “Μεσημβρινή”, παίρνοντας μαζί του και σημαντικά στελέχη της “Ε” όπως ο Χρήστος Θεοχαράτος και ο Νίκος Γερακάρης.
Τρία χρόνια μετά ήρθε η σειρά του Άρη Βουδούρη, που ξανάβγαλε τον “Ελεύθερο Τύπο” τον Απρίλιο του 1983. To αξιοσημείωτο είναι ότι πρώτη προσπάθεια επανέκδοσης της συγκεκριμένης εφημερίδας, το 1963, έγινε από τον Χρ. Τεγόπουλο, που πάντοτε επεδίωκε να μπει στο χώρο του Τύπου. Περισσότερα όμως γι’ αυτό, στην ανάρτηση της 2ας Αυγούστου 2025 με τίτλο “Ελεύθερος Τύπος”: μια ιστορία 109 ετών