Δεξιά στην εικόνα, από το Protagon.gr, ο Παύλος Μπακογιάννης.
Του Δημήτρη Γ. Κουμπιά
Η απόφαση της Deutsche Welle, να διακόψει την ελληνόφωνη υπηρεσία της από την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική ή δημοσιονομική επιλογή, αλλά για μια κίνηση με βαθιές πολιτικές, ιστορικές και πολιτισμικές προεκτάσεις, η οποία δικαιολογημένα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο στην Ελλάδα, όσο και στη Γερμανία.
Μια απόφαση εντελώς ακατανόητη, όταν μάλιστα η ελληνική είναι μοναδική από τις 32 γλώσσες που «μιλάει» η DW, η οποία καταργείται. Το Ελληνικό Πρόγραμμα του βαυαρικού ραδιοσταθμού, από την εποχή της Χούντας μέχρι και σήμερα, αποτελεί φάρο ανεξάρτητης και έγκυρης δημοσιογραφίας.
Η διατήρηση της ελληνικής υπηρεσίας δεν είναι μόνο ζήτημα ενημέρωσης, αλλά αφορά την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας, την ευρωπαϊκή πολυφωνία και τη διατήρηση μιας πολύτιμης γέφυρας μεταξύ δύο λαών.
Η ελληνική σύνταξη της Deutsche Welle έχει ιστορικά συνδεθεί με κρίσιμες στιγμές του ελληνικού έθνους. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, υπήρξε μία από τις ελάχιστες αξιόπιστες πηγές ενημέρωσης για τους Έλληνες πολίτες, μεταδίδοντας όχι μόνο ειδήσεις αλλά και το πνεύμα της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Για πολλούς, η φωνή της DW στα ελληνικά δεν ήταν απλώς δημοσιογραφία· ήταν ελπίδα. Η κατάργηση μιας τέτοιας υπηρεσίας ισοδυναμεί με απώλεια ιστορικής μνήμης και υποβάθμιση της σημασίας της δημοσιογραφίας ως θεσμικού πυλώνα της δημοκρατίας.
Σήμερα, σε μια εποχή όπου η παραπληροφόρηση και ο λαϊκισμός ενισχύονται, η ανάγκη για έγκυρη, τεκμηριωμένη και πολυφωνική ενημέρωση είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Η ελληνόφωνη υπηρεσία της DW έχει συμβάλει διαχρονικά σε αυτή την κατεύθυνση, παρέχοντας αναλύσεις υψηλού επιπέδου, πολιτιστικά αφιερώματα, επιστημονική ενημέρωση και ρεπορτάζ που ενισχύουν τον δημόσιο διάλογο. Η κατάργησή της θα δημιουργήσει ένα δυσαναπλήρωτο κενό, ιδιαίτερα για το ελληνόφωνο κοινό της Γερμανίας, που αριθμεί πάνω από 500.000 ανθρώπους.
Επιπλέον, το ζήτημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Η ελληνική είναι επίσημη γλώσσα δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ελλάδας και της Κύπρου, η δε κατάργησή της από έναν διεθνή δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό εγείρει εύλογα ερωτήματα για τη δέσμευση της Ευρώπης στην πολυγλωσσία και την πολιτιστική πολυμορφία. Όπως εύστοχα επισημαίνεται από φορείς της ομογένειας, «η πολυφωνία είναι δημοκρατία»· και η απόφαση αυτή κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η γεωπολιτική διάσταση του ζητήματος είναι επίσης καθοριστική. Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή, την ανατολική Μεσόγειο, η οποία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Σε περιόδους εντάσεων, η παρουσία ενός αξιόπιστου ευρωπαϊκού μέσου που μεταφέρει ψύχραιμες και τεκμηριωμένες θέσεις λειτουργεί σταθεροποιητικά. Η ελληνόφωνη DW δεν ενημερώνει μόνο· συμβάλλει στην κατανόηση, αποτρέπει την πόλωση και ενισχύει τον διάλογο.
Από οικονομική άποψη, η απόφαση φαντάζει ακόμη πιο προβληματική. Το κόστος της ελληνικής υπηρεσίας αντιστοιχεί σε ένα ελάχιστο ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού της DW, λιγότερο από 0,2%. Η εξοικονόμηση που προκύπτει είναι δυσανάλογα μικρή σε σχέση με τη ζημιά που προκαλείται σε επίπεδο πολιτιστικής διπλωματίας και διεθνών σχέσεων. Πρόκειται, συνεπώς, για μια κοντόφθαλμη επιλογή, η οποία αγνοεί τη στρατηγική αξία της «ήπιας ισχύος» που ασκεί η ενημέρωση.
Η παρέμβαση της ΕΣΗΕΑ, σ’ αυτό το πλαίσιο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης έχει εκφράσει ξεκάθαρα τη διαμαρτυρία του και έχει αναλάβει πρωτοβουλίες τόσο σε πολιτικό όσο και σε συνδικαλιστικό επίπεδο, απευθυνόμενο σε ευρωπαϊκούς θεσμούς και ζητώντας τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων.
Η Ένωση Συντακτών καλεί τα μέλη της και την κοινωνία των πολιτών να στηρίξουν ενεργά τη διατήρηση της ελληνικής υπηρεσίας. Πρέπει λοιπόν όλες και όλοι να υπογράψουμε την Ανοιχτή επιστολή – διαμαρτυρία για την κατάργηση του ελληνόφωνου τμήματος της DEUTSCHE WELLE | ΕΣΗΕΑ προς τον Γερμανό Υφυπουργό Πολιτισμού και ΜΜΕ Βόλφραμ Βάιμερ, με στόχο την αναστολή της απόφασης για το κλείσιμο της ελληνόφωνης υπηρεσίας της Deutsche Welle.
Πρέπει να αναδειχθεί ο πυρήνας του ζητήματος: δεν αντιδρούμε για θέσεις εργασίας ή οργανωτικές αλλαγές, αλλά για την υπεράσπιση της ελευθερίας του Τύπου και της δημοκρατικής ενημέρωσης.
Και όπως υπογραμμίζει ο συνάδελφος Άγγελος Κωβαίος στο Protagon.gr, η οικονομική επιβάρυνση που προξενεί το ελληνικό πρόγραμμα και οι περίπου 20 εργαζόμενοι σε αυτό, στον συνολικό προϋπολογισμό των 400 εκατ. ευρώ της Deutsche Welle είναι μάλλον ασήμαντη. Αντιθέτως, η συμβολή του ως παράθυρο της Ελλάδας στη Γερμανία –και στους περίπου 450.000 ομογενείς– και της Γερμανίας στην Ελλάδα, παράγει πολύ μεγαλύτερη πολιτιστική και πολιτική υπεραξία.
Το ελληνικό πρόγραμμα της DW πήρε θρυλικές διαστάσεις λόγω των εκπομπών του Παύλου Μπακογιάννη την περίοδο της χούντας (στην πραγματικότητα γίνονταν στη Βαυαρική Ραδιοφωνία και αναμεταδίδονταν από την DW). Δεν ήταν όμως μόνο αυτές. Ήταν και οι εκφωνήσεις της Νίκης Νικολάου και της Δανάης Κουλμάση και τα σχόλια των Βάσου Μαθιόπουλου, Αλέξανδρου Σχινά, Γκέοργκ Χάιερ, Άγγελου Μαρόπουλου, Γιώργου Κλαδάκη, κ.ά., που καθημερινώς στήριζαν τον αντιδικτατορικό αγώνα. (Ολόκληρο το άρθρο, στις ΑΠΟΨΕΙΣ).
Η ευρεία κινητοποίηση καλλιτεχνών, πανεπιστημιακών, επιστημόνων και πολιτών επιβεβαιώνει ότι η ελληνόφωνη DW έχει βαθιές ρίζες στην κοινωνία. Οι υπογραφές προσωπικοτήτων από διαφορετικούς χώρους δείχνουν ότι η αξία της υπηρεσίας υπερβαίνει τα στενά όρια της δημοσιογραφίας και αγγίζει τον πολιτισμό, την επιστήμη και τη συλλογική ταυτότητα.
Συνοψίζοντας, η διατήρηση της ελληνόφωνης υπηρεσίας της Deutsche Welle δεν είναι απλώς επιθυμητή· είναι αναγκαία. Για τη δημοκρατία, για την ιστορική μνήμη, για την ευρωπαϊκή πολυφωνία και για τη διατήρηση μιας πολύτιμης γέφυρας ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Γερμανία. Η απόφαση για την κατάργησή της πρέπει να επανεξεταστεί με σοβαρότητα, διαφάνεια και επίγνωση των συνεπειών της. Διότι, τελικά, η απώλεια μιας τέτοιας φωνής δεν θα είναι μόνο ελληνική απώλεια — θα είναι ευρωπαϊκή.