του Γιάννη Βαθυά*
Στην εποχή μας, που η πληροφορία καταναλώνεται με ταχύτητα και συχνά χωρίς φίλτρο, η εμπιστοσύνη του κοινού προς τα μέσα ενημέρωσης αποτελεί το πιο πολύτιμο και ταυτόχρονα το πιο εύθραυστο κεφάλαιο της δημοσιογραφίας. Η πρόσφατη έρευνα του Reuters Institute for the Study of Journalism έρχεται να επιβεβαιώσει με τον πιο σαφή τρόπο κάτι που δεν αποτελεί πλέον μόνο προσωπική διαπίστωση. Προ μηνών είχα γράψει ότι ο τοπικός Τύπος διατηρεί ένα μοναδικό κεφάλαιο εμπιστοσύνης και ουσίας και σήμερα η διεθνής έρευνα έρχεται να δικαιώσει πλήρως αυτή τη θέση.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Στους πίνακες που παραθέτει η έρευνα, ο τοπικός και περιφερειακός Τύπος καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην εμπιστοσύνη των πολιτών, ξεπερνώντας τόσο τα εθνικά μέσα όσο και τις ψηφιακές πλατφόρμες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν πρόκειται για μια οριακή διαφορά, καθώς η απόσταση είναι σημαντική, με τα τοπικά μέσα να συγκεντρώνουν ποσοστά εμπιστοσύνης που συχνά υπερβαίνουν το 60%, όταν άλλα μέσα κινούνται αισθητά χαμηλότερα.
Η πρωτιά αυτή αποτυπώνει μια στατιστική επιτυχία και μια βαθιά δικαίωση ενός τρόπου δημοσιογραφίας που βασίζεται στη συνέπεια, στην εγγύτητα και στην ανθρώπινη σχέση. Ο τοπικός Τύπος δεν λειτουργεί με όρους εντυπωσιασμού ούτε επιδιώκει την πρόσκαιρη προσοχή. Αντίθετα, χτίζει καθημερινά μια σχέση εμπιστοσύνης με τον αναγνώστη, μια σχέση που δεν δημιουργείται εύκολα, αλλά όταν εδραιωθεί, δύσκολα κλονίζεται.
Η έρευνα του Reuters Institute for the Study of Journalism επισημαίνει ότι οι πολίτες τείνουν να εμπιστεύονται περισσότερο τις ειδήσεις που έχουν άμεση σχέση με τη ζωή τους. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το συγκριτικό πλεονέκτημα του τοπικού Τύπου. Είναι παρών στην καθημερινότητα, γνωρίζει τα πρόσωπα, τις ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, αφηγείται την ίδια τη ζωή της κοινότητας.
Όπως είχα τονίσει και σε προηγούμενο άρθρο μου, ο περιφερειακός έντυπος Τύπος δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός ενημέρωσης. Είναι φορέας μνήμης, ταυτότητας και συνέχειας. Είναι εκείνος που καταγράφει όχι μόνο τα μεγάλα γεγονότα, αλλά και τις μικρές, καθημερινές ιστορίες που συγκροτούν τον κοινωνικό ιστό. Αυτή η διαπίστωση, που τότε βασιζόταν στην εμπειρία και την παρατήρηση, σήμερα επιβεβαιώνεται με την έρευνα.
Παραδείγματα όπως η Ανδριακή Press ή η Φωνή της Μήλου, ή η Κυκλαδική αποτελούν ζωντανές αποδείξεις αυτής της πραγματικότητας. Είναι μέσα που δεν περιορίζονται στην ενημέρωση, αλλά λειτουργούν ως σημεία αναφοράς για την τοπική κοινωνία. Η συμβολή τους δεν μετριέται μόνο σε κυκλοφορία ή αναγνωσιμότητα, αλλά σε επιρροή, σε συνοχή, σε διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι, σύμφωνα με την έρευνα, σε περιόδους κρίσης οι πολίτες στρέφονται ακόμη περισσότερο προς τα τοπικά μέσα. Εκεί αναζητούν αξιόπιστη και άμεση πληροφόρηση. Εκεί βρίσκουν απαντήσεις που αφορούν την καθημερινότητά τους. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο τη θέση του τοπικού Τύπου ως βασικού πυλώνα της κοινωνικής λειτουργίας.
Ωστόσο, αυτή η δικαίωση συνοδεύεται και από ευθύνη. Ο τοπικός Τύπος καλείται να διατηρήσει το επίπεδο αξιοπιστίας που τον ανέδειξε, μέσα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία. Οι οικονομικές πιέσεις, η τεχνολογική μετάβαση και ο ανταγωνισμός από τα ψηφιακά μέσα αποτελούν προκλήσεις που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η αξιολόγηση των ευρημάτων οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα. Το μέλλον της δημοσιογραφίας δεν καθορίζεται μόνο από την ταχύτητα ή την τεχνολογία, αλλά από την εμπιστοσύνη. Και σε αυτόν τον τομέα, ο τοπικός Τύπος αποδεικνύεται ισχυρότερος. Γιατί δεν είναι απρόσωπος. Έχει πρόσωπο, έχει ευθύνη και, κυρίως, έχει σχέση με τον αναγνώστη του.
Η δικαίωση του τοπικού Τύπου, όπως αποτυπώνεται στους πίνακες της διεθνούς έρευνας, αποτελεί τιμητική διάκριση, επιβεβαίωση ότι η ουσιαστική, ανθρώπινη δημοσιογραφία όχι μόνο επιβιώνει, αλλά και πρωτεύει, ευθύνη για τη συνέχεια. Και αυτό είναι το πιο αισιόδοξο μήνυμα σε μια εποχή αβεβαιότητας. Ο τοπικός Τύπος δεν είναι παρών, είναι πρώτος. Και αυτή η πρωτιά δεν είναι συγκυριακή, είναι η φυσική συνέπεια της σχέσης εμπιστοσύνης που έχει οικοδομήσει με την κοινωνία.
*Ο Γιάννης Βαθυάς είναι δημοσιογράφος, εκπρόσωπος του Γραφείου Τύπου του Δήμου Άνδρου. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Άνδρος 24 (andros24.gr).