Της Μαρίας Ν. Μαρκοπούλου
Σύγχρονοι κοσμολόγοι και διαπρεπή διεθνή ερευνητικά κέντρα χρόνια τώρα εργάστηκαν για να καταλήξουν στην ιδέα του δίδυμου σύμπαντος μερικές χιλιάδες χρόνια μετά την πρώτη αναφορά των αρχαίων Ελλήνων διά στόματος Πλάτωνα.
Πρόκειται ίσως για το πλέον συναρπαστικό και τολμηρό ζήτημα της σύγχρονης κοσμολογίας και της θεωρητικής φυσικής. Και παρά το γεγονός ότι μας παραπέμπει σε ιστορία επιστημονικής φαντασίας υπάρχουν βάσιμες επιστημονικές θεωρίες που πασχίζουν να εξηγήσουν τα μυστήρια του δικού μας σύμπαντος μέσω του ίδιου μοντέλου. Σε τρεις βασικές θεωρίες στηρίζεται η σύγχρονη επιστήμη:
Δίδυμο αντι-σύμπαν: Η πρόταση αφορά σε μία από τις πλέον πρόσφατες και δημοφιλείς θεωρίες που ανακοινώθηκε από φυσικούς του Ινστιτούτου Perimeter στον Καναδά η οποία υποστηρίζει τα εξής: "Κατά τη Μεγάλη Έκρηξη δεν δημιουργήθηκε μόνο το δικό μας σύμπαν αλλά και ένα ακόμα σύμπαν κατά εικόνα και ομοίωση με το δικό μας που όμως κινείται προς την αντίθετα προς τον χρόνο. Παράλληλα το δίδυμο αδερφάκι μας αντί για ύλη είναι φτιαγμένο από αντιύλη σε ένα περιβάλλον όπου τα πάντα είναι αντεστραμμένο στον χώρο -σαν σε καθρέφτη- και εκεί ο χρόνος σε σχέση με εμάς κυλάει προς τα πίσω.
Αυτό το μοντέλο λύνει με κομψό τρόπο το μυστήριο της σκοτεινής ύλης χωρίς να χρειάζεται να εφεύρουμε νέα υποθετικά σωματίδια.
«Κυκλικό» σύμπαν: Βασισμένο στην Θεωρία των Χορδών το συγκεκριμένο μοντέλο θεωρεί το σύμπαν σαν μια τρισδιάστατη μεμβράνη που επιπλέει σε έναν χώρο με περισσότερες διαστάσεις. Επίσης ότι πολύ κοντά στη δική μας μεμβράνη υπάρχει μια άλλη παράλληλη. Καθώς οι μεμβράνες είναι παράλληλες τα δύο σύμπαντα δεν συναντώνται εκτός από περιόδους όπου συγκρούονται λόγω της βαρυτικής έλξης.
Κάθε φορά που συγκρούονται συμβαίνει ένα νέο Big Bang με αποτέλεσμα την αιώνια αναγέννηση του σύμπαντος.
Ο κόσμος του καθρέφτη: Ακόμα μια ιδέα θεωρεί ότι η σκοτεινή ύλη που παρατηρούμε στο σύμπαν -που έχει βαρύτητα αλλά δεν εκπέμπει φως- δεν είναι άλλο από την αποτύπωση ενός δίδυμου τομέα σωματιδίων. Αυτός ο «κατοπτρικός κόσμος» θα μπορούσε να έχει τα δικά του αντίστοιχα άτομα, αστέρια ακόμα και γαλαξίες, τα οποία όμως αλληλοεπιδρούν με τον δικό μας κόσμο μόνο μέσω της βαρύτητας.
Για την ώρα όλα τα παραπάνω παραμένουν αυστηρά στον χώρο των θεωρητικών μαθηματικών μοντέλων, χωρίς αποδείξεις. Παρόλα αυτά όμως οι επιστήμονες αναζητούν πιο συγκεκριμένα μοτίβα όπου θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την .ύπαρξη δίδυμου αδελφού σύμπαντος.
Η ιδέα των πολλαπλών συμπάντων ή των παράλληλων κόσμων όπως την εννοούμε σήμερα στην σύγχρονη φυσική και την επιστημονική φαντασία, δεν υπήρξε ποτέ στα κείμενα του Πλάτωνα. Μάλιστα ο φιλόσοφος δεν δεχόταν ότι υπάρχουν πολλοί υλικοί κόσμοι. Η φιλοσοφία του βασίζεται στον διαχωρισμό του όντος σε δύο διαφορετικούς "κόσμους" και εκεί ξεκίνησε να διδάσκει την σκέψη του σχετικά με το τι είναι "κόσμος".
Ο Δίδυμος του όντος
Αντί λοιπόν για πολλαπλά παράλληλα σύμπαντα χώρισε την πραγματικότητα σε δύο επίπεδα:
α) στον νοητό κόσμο των ιδεών και
β) τον αισθητό.
Ο νοητός κόσμος είναι ο αληθινός, αιώνιος, άυλος και αμετάβλητος κόσμος. Εκεί υπάρχουν οι "Ιδέες" ή Μορφές, δηλαδή τα τέλεια αρχέτυπα όλων των πραγμάτων όπως η απόλυτη Δικαιοσύνη, το τέλειο Τρίγωνο, η Ιδέα του Ωραίου.
Ο Αισθητός ή Υλικός Κόσμος: Είναι ο κόσμος τον οποίο αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας δηλαδή μια ατελής, φθαρτή και συνεχώς μεταβαλλόμενη "σκιά" ή η αντανάκλαση του Κόσμου των Ιδεών.
Στον γνωστότερο ίσως διάλογό του «Τίμαιος» ο Πλάτωνας εξηγεί ότι το σύμπαν είναι δημιούργημα ενός ανώτερου νου/θεού που έδωσε μορφή στην άτακτη ύλη. Όσο για το ερώτημα αν υπάρχει ένας ή πολλοί κόσμοι η απάντηση του υπήρξε απολύτως ξεκάθαρη: Το σύμπαν είναι ένα και μοναδικό, με το εξής σκεπτικό του: "Ο Δημιουργός έφτιαξε τον υλικό κόσμο με πρωτότυπο τον τέλειο Κόσμο των Ιδεών. Επειδή όμως το τέλειο πρότυπο είναι ένα έτσι και το αντίγραφο του -το σύμπαν μας- δεν μπορεί παρά να είναι ένα. Γιατί αν υπήρχαν περισσότερα αντίγραφα το σύμπαν μας θα ήταν ελλιπές. Για να είναι λοιπόν ολοκληρωμένο πρέπει να περιλαμβάνει μέσα του ολόκληρη την ορατή και απτή ύλη.
Ποιοι αναφέρθηκαν για "Πολλαπλά Σύμπαντα";
Ούτε ο Πλάτωνας ούτε ο Αριστοτέλης αναφέρθηκαν ποτέ στην ύπαρξη πολλαπλών συμπάντων. Την πατρότητα της θεωρίας διεκδικούν οι Ατομικοί φιλόσοφοι και οι Επικούρειοι, αρχικά οι Δημόκριτος και Λεύκιππος και αργότερα ο Επίκουρος. Το σκεπτικό τους ήταν ότι "αφού τα άτομα της ύλης και το κενό είναι άπειρα, τότε είναι μαθηματικά βέβαιο ότι έχουν δημιουργηθεί άπειροι κόσμοι οι οποίοι γεννιούνται, ακμάζουν και πεθαίνουν. Κάποιοι από αυτούς μπορεί να μοιάζουν με τον δικό μας και άλλοι να είναι πολύ διαφορετικοί".